T14

Tiamat
In de Akkadische mythe van het oude Mesopotamie is Tiamat de vrouwelijke draak die de oerchaos symboliseert. Tiamat is de zee. Zij heeft haar grillige eigenschappen, nu eens kalm dan weer woest. Haar naam betekent 'godin-moeder'. Zij is de oermoeder van waaruit alles ontstaan is, zelfs de goden. Uit het mengsel van het zoete en het zoute water van Apsu werd het eerste godenpaar Lachmu en Lachama geboren, vervolgens Ansjar en Kisjar en tenslotte Anoe. Maar de jonge goden vol energie maken teveel lawaai. Apsu kan niet meer slapen en ontsteekt in woede en wil ze vernietigen. Tiamat oefent geduld, zij kan het leven wat zij geschonken heeft niet laten vernietigen. Een van de jonge goden doodt vervolkgensApsu. Tiamat verndert nu van houding en wordt boos, ze wreekt zijn dood door een leger monsterachtige wezens op de been te brengen. Ze baart monstrueuze slangen met meedogenloze kaken, woeste draken, dolle honden en ander fraais. Zij schept deze wilde dieren en maakt hen als goden. Kingoe stelt ze aan het hoofd en maakt hem tevens tot haar echtgenoot. Onder de jonge goden wordt een kampvechter gezocht die het tegen Tiamat kan opnemen. In de godenvergadering wordt Marduk hiermee belast. Bewapend met de vier voornaamste winden, die ruimte en tijd bepalen, stapt hij in zijn strijdwagen en trekt ten strijde. Hij slingert de kwade wind op het moment dat Tiamat haar mond opendoet. Hierdoor kan ze hem niet meer dichtdoen. Vervolgens doorboort hij haar buik met een pijl die doordringt tot haar hart. De rest van het leger monsters maken dat ze wegkomen. Marduk splijt vervolgens Tiamat doormidden. De bovenste helft van haar lichaam wordt de hemel, de onderste helft wordt de aarde. Uit haar water ontstaan de wolken en uit haar ogen ontspringen de Eufraat en de Tigris, uit haar straat ontstond de melkweg. Deze geschiedenis werd in Babylon jaarlijks gevierd als een mysterie. Dit Akitu -feest, dat het begin van het nieuwe jaar markeerde, eerde de opvatting van het leven als overwinnaar op de oerchaos in een nooit ophoudend gevecht. Van Tiamat bestaan geen afbeeldingen, maar ze wordt wel beschreven als de 'oerslang', een grote zeeslang of een draak. In het Babylonische epos Enuma Elisj wordt de wereldslang Tiamat door haar kleinzoon Mardoek met bliksem, orkaan en vuur gedood. Hierna wordt de moedergodin die de wereld maakte als zeemonster afgeschilderd. Het reservoir van het zoute levensvocht was de Rode Zee. De oostkust hiervan wordt door de Arabieren nog steeds Tiamat genoemd. Het bijbelse verhaal waarin de Rode Zee opensplijt is in feite het splitsen van Tiamat zelf. Deze mythe van het scheidende water komt in verschillende verhalen terug. Zo splitste de Hindoegodin Bindumati ('Moeder van het leven') de rivier de Ganges. De godin Isis deelde de rivier Phaedrus doormidden, om er droog doorheen te kunnen waden. de rivieren de Eufraat en de Tigris. Uit de staart van de draak ontstond de Melkweg.